آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

78

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

بيشتر بلكه چندين برابر تتبّعات حكيم سبزوارى است . آقا على هم در تتبع و در ريشه‌يابى آراء و هم در ارائه آراء ابتكارى و نظريات بديع فلسفى براستى « حكيم مؤسس » و فيلسوفى قابل اعتناست . رعايت امانت آقا على و عدم اكتفا به عناوين مجهولى از قبيل « قيل ، يا قال بعض » و بويژه نقل از معاصرين نشان از سلامت و اعتماد به نفس علمى اين حكيم الهى دارد . 9 . شيوه نگارش آقا على نگاهى به آثار بجامانده از حكيم مؤسس نشان مىدهد كه دغدغهء اصلى آقا على نويسندگى و نگارش نبوده و جز در آنجا كه حرفى براى گفتن داشته ، قلم بدست نگرفته است . آقا على گزيده نويس است و از اطناب بشدت گريزان . موجز و عميق مىنويسد . در ميان آثار او حتى يك كتاب به شيوه سنتى از آغاز تا انجام فلسفه به چشم نمىخورد . حتى كتاب تعليمى نيز ننوشته است . در نگارش همواره قصدش ثبت دستاوردهاى جديد و آراء و تازه و ابتكارات بديع است . لذا با اينكه حجم آثار بجامانده از وى زياد نيست و از چهار مجلد تجاوز نمىكند ، اما به لحاظ كيفى و از حيث متانت و عمق چشمگير است . خوش خط و خوشخوان مىنويسد ، كمتر خط زده است . نوشتار او حاكى از يك ذهن منضبط و يك انديشهء منسجم است . به هنگام نقد آراء ديگران بسيار مؤدب و موقر است و هرگز از جادهء انصاف خارج نمىشود . گاه نقد خود را بويژه به بزرگان حكمت از قبيل صدر المتألهين و سبزوارى به اشاره بيان مىكند كه خواننده در ظاهر متوجه انتقاد و تفاوت ديدگاه‌ها نمىشود . هرگاه به نوشتن رأيى تازه و نظرى بديع توفيق يافته ، در آغاز و انجامش خدا را مىستايد و بر اين نعمت ، حكيم علّام را شكر مىگذارد . اگر كلامى را از ديگرى وام گرفته بر خلاف سبيل متعارف ، به حق او به صراحت يا به اشارت اقرار مىكند . ديگر حكما را چه از اساتيدش و چه از معاصرانش با كمال احترام ياد مىكند . در استناد به آيات و روايات اهل بيت ( ع ) مقيد و در عين حال مبتكر و محتاط است ، از تأويلات ذوقى و سليقه‌اى گريزان است ، در عين اينكه در تفسير و تشريح ابعاد عقلى كلام خدا و رسول ( ص ) و ائمه ( ع ) چيره‌دست و توانا .